(La Quotidiana dals 17 da lügl 2011)
da David Last, ravarenda refurmo a Puntraschigna
Minchataunt as scuvrescha preziusiteds surprendentas a l’ur da la via. Vi da la fatscheda d’üna chesa a Samedan as chatta il möd da dir proverbiel: « ün umaun sainz’amur es scu ün pro sainza fluor ». A’s do gugent ed a la ligera dal cho cur cha’s passa speravi a quist lö. Sainza dubi ans inscuntra cu ün proverbi da bellezza e da vardet ! Chi nu dschess da schi al dit ?
Ma guarda be : Il congual traunter pro ed umaun es dal sgür cler ed evidaint, però eir spavantus e stramantus ! Al prüm causa ch’ün pro, sül quêl ils fluors maunchan, sumaglia ad üna cuntredgia sterila, dapü : ad ün desert. Ed ün desert es il reginam da la mort.
Ma ultra da que a’s sculozza da quist proverbi eir perche cha nos muond es apparaintamaing plain … plain na da fluors, bgeraunz da pros monotons.
E l’impissamaint il pü sgrischaivel es finelmaing ch’eau svess pudess esser ün tel pro sainza fluors, que voul dir : ün umaun, dal quêl sieu cour ho pers l’amur e charited.
Püprubabel pensa l’ün u l’oter viandant spontanamaing vi da contemporauns chi passaintan lur dis sainz’amur. Cun oters pleds : el nu pensa insomma na vi da se svess !
Insè zoppa il dit dal sgrafit üna dumanda urgiainta chi’s drizza vers minchün chi contemplescha la fatscheda: « Quauntas fluors flurischan sül pro da tieu vita ? » In innumbrand po crescher svelt ün masdügl trid da dischillusiun e tristezza. Che pover guarda our mieu pro !? La differenza traunter que ch’eau d’he spetto e que chi‘s muossa dal vair do in ögl ed ho ün gust amar.
Ün cristiaun nu’s disperescha in vista a la realted modesta chi as preschainta in sieu cour. El legia nempe il dit auncha in üna versiun ulteriura, e que in maniera positiva seguaintamaing : «L‘umaun plain amur es Gesu - nossa fluor ».
L’umaun chi vain regno tuottafat d’amur exista, schi propi ! As nudrind da l’amur e da la charited da quel Gesu, suos-cha l’umaun scu tü ed eau as vzair eir scu ün pro plain fluors. Perque ans quinta il dit proverbiel a Samedan in sia profundited dal misteri da la grazcha divina. Beo quel chi so der dal cho legiand telmaing il pled vi da la fatscheda ! El cumainza a flurir !