Fusiunissem - malatia o benedicziun ?

(publichà illa gazetta La Quotidiana als 24 da lügl 2009)

Dapertuot i’l chantun as derasa ourdvart svelt ed irresistibelmaing ün’idea attractiva e pussanta. Ella separa ils spierts in möd ch’ella as preschainta sco üna benedicziun bramada pels üns respectivmaing sco ün virus malign pels oters.

L’idea ha nom „fusiun“. Ella dess esser ün medicamaint, perfin ün remeidi universal, cunter tuot quai chi’d es apparaintamaing vegl, passà e be puolvra. Administraziuns vegnan dandettamaing unidas, cussagls da scoula e da baselgia fusiunats, ed a la fin reguarda il svilup inters cumüns cun sias vaschinanzas creschüdas da vegl innan e tuottas valladas cun structuras magari differentas.   

I crescha insembel che chi tocca insembel. Uschè as pudess dir. O però: i vain sforzà in üna communità che chi pudess viver melgder per sai svess ed independent.

Co esa cun nos Dieu ? Sa el discuorrer ün pled chi ans güda in quista discussiun bloccada ? El viva in trais persunas: bap, figl e Spiert Sonch chi nu fusiuneschan brichafat. Ma minchün da quists trais es sainza posa in movimaint e plain amur in viadi vers l’oter.

Ed ultra da quai Dieu cultivescha si’amur vers nus umans sainza ch’el dà sü il cunfin tanter Dieu ed uman o abolischa l’uorden da creatur e creaziun.

In quista maniera evita’l ils extrems: da star immovibelmaing be pro sai stess d’üna vart sco eir da far ün acziunissem destructiv da tschella vart.

Üna fusiun tenor il princip „cha cuosta che cha vöglia“ es ün inimi da la vita. Bleranzi la dretta dumanda sto tunar: „daja üna fusiun chi serva a la vita e sa tilla megldrar ?“     

Ingün’idea nu das-cha dvantar ün idol. Eir quia vala il prüm cumanda-maint dal Segner: „nun avair ingüns oters dieus ourdvart mai !“

Ün idea ha adüna darcheu da gnir masürada da la vita e da la dumanda sch’ella es averta vers il creatur. Causa cha’l creatur less crear hoz e daman sco cha’l ha creà fingià her. Sias ouvras nu pon gnir impedidas dad ideas chi concuorran cun seis böts.

Il fusiunissem nu po esser mai „il crap dal sabi“. Impè da quai dess el esser ün proget modest chi as cumprouva sco alch chi güda a la vita o però chi vain verifichà ün bel di sco üna moda chi trapassa.  Na daplü e na damain.

David Last, ravarenda refuormà a Puntraschigna