Glüsch victoriusa

(Pled per la dumengia, in: La Quotidiana dals 11 da december 2011)

 

 

Minch'an as repetischa il listess: la granda part dals umauns s'allegra sün l'inviern e muossa dalet d'aspettativa. Ma apaina cha il temp fraid es gnieu, as müdan ils giavüschs ed ils sentimaints. Düraunt l'inviern braman bgers contemporauns be ün: glüsch. Natürel ch'üna stüva choda cun üna chandaila sün maisa d'immez es eir prüveda. Ma quella prüvadentscha as nudrischa apunto da la chandaila chi nu suos-cha gnir stüzzeda. Uschigliö as derasess üna s-chüraglia sula.

 

Ad es ün proverbi engiadinais chi tuna: "in üna staunza s-chüra üna pitschna glüsch fo cler". Il muond, aint il quêl nus vivains, nun es üngüna staunza tuottafat s-chüra, dal sgür na. Nus cugnuoschains fatschettas innumbrablas

da culur chi'ns faun straglüschir da plaschair adüna danöv. Intaunt nun es güst il congual da nos muond cun üna staunza sainz'illuminaziun. Al cuntrari as pudess penser optimisticamaing cha'l muond saja ün spazi implieu da glüsch omnipreschainta e be lös singuls hegian ün pêr maclas s-chüras.

 

Da l'otra vart - ed uossa respuonda il realist al optimist - resta l'ingiuvinera vegliuorda dal mel chi's tegna cun perseveranza in quist muond daspö il temp da Cain ed Abel e chi ho sieu gnieu usche suvenz aint il cour umaun. L'inviern nun es be üna stagiun, dimpersè eir üna realted permanenta in tschertüns chantunets dal cour. E cun Advent as sdaisda la dumanda cu cha quist inviern possa gnir s-chatscho e cu cha quista fraidezza e dürezza da l'orma possan gnir sfrachedas sü per der üna schanza ad üna glüsch choda ed üna prümavaira interiura.

 

L'Advent porta ün svilup dinamic in quist stedi d'ün muond e d'ün cour inverniel. La s-chürdüna dad invilgia e noschded, chi dominescha l'umanited dal vegl innan, as vezza dandettamaing illa defensiva ed as retira viepü düraunt cha la glüsch seguitescha scu ün vandscheder.

La müravaglia la pü granda capita però lura illa sencha not. Perche in quista not cumainza la glüsch dandettamaing a discuorrer e disch: "Eau sun la glüsch dal muond. Ed eau vendschero per vus."

 

David Last, ravarenda refurmo da Puntraschigna